تهران و خواهرخواندههایش
شاید تا بحال بارها شنیده باشید که دو شهر با همدیگر خواهر شدهاند یا اینکه پیمان خواهرخواهندگی بین دو شهر منعقد شد. اما رابطه خواهرخواندگی چیست و این داستان از کجا شروع شد؟ یا برقراری روابط خواهرخواندگی برای مثال بین تهران و مسکو به چه معناست؟ در این مقاله ما به توضیح مفهوم خواهرخواندگی بین دو شهر و تاریخچه آن، و معرفی خواهرخواندههای تهران میپردازیم.
خواهرخواندگی پیمان همکاری بلند مدت و رسمی دو شهر است که شهرداران دو شهر برای ایجاد همبستگی و اتحاد بیشتر انسانی و فرهنگی منعقد میشود.
پیمان خواهر خواندگی بین شهرهایی امضا میشود که نوعی وجه تشابه و همسانی از قبیل ویژگیهای تاریخی، فرهنگی، نمادها مشترک و غیره با یکدیگر داشته باشند تا از ظرفیتهای یکدیگر برای پیشبرد اهداف خاص علمی، فنی، گردشگری و نظایر آن استفاده کنند و با اعزام گروههای کارشناسی از تجربیات یکدیگر بهرهمند شوند.
پیمان خواهر خواندگی رابطهای دوستانه و هدفمندی است که به منظور تبادل اطلاعات و تجربیات و توسعه مناسبات فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی، شهری، فنی و سیاسی میان یک جامعه شهری با جامعه شهری همانند خارجی برقرار میشود و از آن جهت که ذاتا دربرگیرنده سه بخش اصلی یک اجتماع، یعنی حکومت محلی، تجارت، و بخشهای خصوصی (جامعه مدنی و سازمان) میشوند منحصربفرد هستند.
این پیوند با پایان جنگ جهانی دوم در سال ۱۹۴۵ میلادی، برای نخستین بار در بین شهرهای کشورهای اروپایی شکل گرفت. مدتی بعد و در سال ۱۹۵۶، رئیسجمهور وقت آمریکا یعنی ژنرال آیزنهاور در ارائه برنامه «مردم به مردم» خود در شکلگیری پیمانهای خواهر خواندگی بین شهرهای آمریکا با شهرهای جهان تاکید کرد و بدین ترتیب حرکتی جهانی برای این موضوع پایهگذاری شد.
هدف آیزنهاور از تاکید روی این طرح، درگیر کردن افراد و سازماندهی گروهها در تمامی سطوح جامعه برای کاهش درگیریها در سطح جهان با انعقاد قرارداد خواهر خواندگی بود. ایجاد روابط خواهرخواندگی با پرورش تفاهم و دوستی و اعتماد در سطح بینالمللی، و تبادل برنامههای آموزشی، فرهنگی و ورزشی به توسعه توریسم و تجارت کمک میکند. بنابراین روابط خواهرخواندگی کاتالیزور بینظیری برای رشد اقتصادی است.
امروزه شهرهای خواهرخوانده یا خواهرشهرها شبکه غیرانتقاعی و غیردولتی گستردهای از شهروندان و همکاران بینالمللی را تشکیل میدهند و بیش از ۲۴۰۰ رابطه خواهرخواندگی رسمی بین شهرهای جهان وجود دارد.
خواهرخواندهها چطور همدیگر را پیدا میکنند؟
شهرها از طرق مختلفی یکدیگر را پیدا میکنند؛ گاهی شهردار دو شهر همدیگر را ملاقات کرده و با همدیگر آشنا میشوند و پس از آن مقدمات آشنایی و خواهرخواندگی شهرهای خود را فراهم میآوردند. در موارد دیگر گروه یا افرادی از اجتماع، معلمان، تجار یا اعضای انجمنهای قومی جریان امور را به دست میگیرند و کمیته خواهرخواندگی ایجاد میکنند، و سپس از رهبران منتخب خود میخواهند همکاری رسمی بین دو کشور صورت گیرد. بعضی شهرها بخاطر هم نام بودن، یا بخاطر این که جشن و فستیوال مشابهی دارند با یکدیگر خواهرخوانده میشوند.
بطور کلی بهتر است شهرهایی با یکدیگر روابط خواهرخواندگی داشته باشند که از نظر مسائل جغرافیایی، جمعیت، صنایع و منافع مشابهت دارند. از سوی دیگر مشاهده شده که قطبهای متضاد نیز میتوانند با یکدیگر همکاری موفقی داشته باشند.
خواهرخواندهها چه میکنند؟
برنامههای شهرهای خواهرخوانده شامل نوع منحصربفردی از همکاری و مشارکت در سه بخش اصلی یک جامعه زنده و پویا یعنی حکومت محلی، تجارت و بخشهای خصوصی میشود. این برنامه بیش از هر برنامه بینالمللی دربرگیرنده فعالیتها و پروژهها و تبادلات متنوع و گسترده هستند. تقریباً هر نوع فعالیتی که در یک اجتماع انجام میشود، برای مثال بهداشت و مراقبتهای پزشکی، محیط زیست، هنر، آموزش، توسعه اقتصادی و تجاری، امنیت عمومی، آموزشهای شهری، جوانان و غیره هر یک میتوانند موضوع یکی از پروژههای شهرهای خواهر خوانده شوند.
برای داشتن روابط خواهرخواندگی موفق شرایط و مسائلی باید رعایت شوند که از جمله آنها میتوان به حمایت و مشارکت شورای شهر، تشکیل کمیتههای ویژه، مشارکت مستقیم دپارتمانهای شهری مختلف مانند توسعه اقتصادی، فنی، امنیت عمومی و غیره، امکان همکاری بخش خصوصی مانند شرکتها و تجارتهای کوچک، توجه به تفاوتهای فرهنگی بین دو جامعه برای جلوگیری از برخوردهای فرهنگی جدی، برگزاری مباحث و سمینارهای بین فرهنگی و تعریف اهداف واضح برای روابط و همکاریها اشاره کرد.
خواهرخواندههای تهران
اکنون تهران چهارده خواهرشهر دارد که همگی از شهرهای مهم و تاریخی دنیا محسوب میشوند؛ بیشکک، کویت، خارطوم، مینسک، دوشنبه، مسکو، برازیلیا، هاوانا، کاراکاس، پرتوریا، صنعا، کابل، بغداد و قدس.
بیشکک (قرقیزستان): پایتخت و بزرگترین شهر قرقیزستان. بیشکک شهر بلوارهای وسیع و ساختمانهای مرمرین و بلوکهای آپارتمانی به سبک شوروی سابق است که ابتدا کاروانسرایی در حاشیه جاده ابریشم بود. طبق افسانههای قرقیزی این مکان مدفن قهرمان بیشکک، جنگجوی دلاور قرقیزی است که در قرن ۱۸ جان خود را در راه استقلال این سرزمین از دست داد.
امروز بیشکک به سرعت در حال تحول و مدرن شدن است، و مرکز مالی و اقتصادی قرقیزستان نیز به شمار میرود.
شهردار: نریمان تیولیف
کویت (کویت): پایتخت کشور کوچک کویت در حاشیه خلیج فارس. این شهر در سال ۱۰۲۲ توسط فردی به نام صباح بنیان گذاشته شد. امروزه به یمن اقتصاد نفتی کویت این شهر توسعه یافته و یکی از شهرهای پیشرفته در حاشیه خلیج محسوب میشود.
خارطوم (سودان): پایتخت کشور سودان. خارطوم شهری است در حال توسعه که تشکیل شده از خارطوم / خارطوم بحری و ام درمان. خارطوم اصلی جنوب رود نیل آبی و شرق نیل سفید است و خارطوم بحری شمال رود نیل آبی و شرق نیل سفید و ام درمان در غرب نیل سفید. پس از کشف نفت در این کشور و افزایش میزان سرمایهگذاری خارجی، سودان و بویژه خارطوم پیشرفت زیادی داشته است.
برازیلیا (برزیل): پیش از ساخته شدن برازیلیا پایتخت برزیل ریودوژانیرو بود. اما به خاطر اینکه دولت میخواست پایتخت در مرکز کشور و نزدیکتر به سایر نواحی باشد نیروی کار عظیمی از سراسر کشور به کار گرفته شدند تا پایتخت جدید کشور برزیل ساخته شود. طراحی شهر به شکل یک صلیب است و در آن بخش مسکونی و صنعتی و اداری از یکدیگر مجزا هستند.
شهردار: کاسیو تانیگوچی
کابل (افغانستان): کابل یکی ﺍﺯ قدیمیترین شهرهاﯼ ﺩنیاست که قدمت آن را تا قبل از میلاد مسیح هم دانستهاند، و به رغم قدمتش جزئیات و اصول شهرسازی به دقت در آن رعایت شده است.
شهردار: میر عبدالاحد صاحبی
قدس (فلسطین اشغالی) : شهر قدس طی تاریخ نامهای مختلفی داشته است؛ اورشلیم، المدینه، پایتخت علیا، قدس شریف، دارالسلام و غیره. این شهر نه فقط در اسلام بلکه در تمام ادیان آسمانی مورد تقدیس و احترام بوده و هست، تمام ادیان در آن برای عبادت آزاد بوده و پیوسته امنیت و ثبات داشتهاند. این شهر پایتخت فلسطین و موزه آثار دینی است که به مدت ۱۳ قرن جمع آوری شدهاند. یکی از قدیمی ترین آثار قدس که برای مسلمانان از اهمیت خاصی برخوردار است، مسجد سلیمان است.
بغداد (عراق): بغداد، نامی ایرانی به معنای خداداده، بزرگترین شهر عراق مرکز استان بغداد و پایتخت این کشور است که در مرکز آن قرار دارد. این شهر را دومین شهر بزرگ جنوب غربی آسیا بعد از تهران دانستهاند. در سال ۸۶ با امضای توافقنامهای بین شهرداران دو شهر، پیمان خواهرخواندگی بین بغداد و تهران منعقد شد.
شهردار: صابر العیساوی
کاراکاس (ونزوئلا)؛ در ۲۵ ژوئیه ۱۵۶۷ دیگو د لوسادا، کاپیتان اسپانیایی بنای شهر سنت جیمز بزرگ|سانتیاگو دلئون دکاراکاس را بنا نهاد، و منطقه بومینشین کاتوچاکائو تحت نفوذ مهاجرنشینان تبدیل به شهر جدید کاراکاس شد. با رشد مستمر اقتصاد ونزوئلای نفتخیز در قرن بیستم کاراکاس به یکی از مراکز اقتصادی مهم آمریکای لاتین تبدیل شد. در طول دهه ۵۰ کاراکاس برنامه مدرنیزاسیون گستردهای را آغاز کرد که این برنامه در طول دهههای ۶۰ و ۷۰ نیز ادامه یافت.
شهردار: خوان بارتو سیپریانی
مسکو (روسیه)؛ بزرگ ترین و مهم ترین شهر روسیه و یکی از بزرگ ترین کلان شهرهای قاره اروپا. مسکو مرکز سیاسی، اقتصادی، مذهبی، تاریخی، مالی، آموزشی و حمل و نقل روسیه است. این شهر بر روی رودخانه مسکو ساخته شده است. در گذشته مسکو مرکز کشاورزی اتحاد جماهیر شوروی بود کاخ کرملین، قبل از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی به عنوان اقامتگاه تشریفاتی رئیس جمهور شوروی مورد استفاده قرار میگرفت. این شهر امروزه یکی از مراکز اقتصادی مهم و بزرگ در جهان است و از نظر گرانی در سال ۲۰۰۷ به عنوان دومین شهر گران در جهان محسوب میشود و در این سال برای دومین بار در «کتاب رکوردهای گینس» نامش ثبت شد.
شهردار: یوری لوژکوف
صنعا (یمن): پایتخت یمن شمالی. صنعا تا سال ۱۹۹۰ میلادی پایتخت یمن شمالی (جمهوری عربی یمن) بود پس از یکی شدن دو یمن به عنوان پایتخت یمن متحد برگزیده شد. قدمت این شهر را تا قرن اول میلادی هم دانستهاند. در اردیبهشت سال ۱۳۸۲ هنگام بازدید محمد خاتمی رئیسجمهور سابق کشورمان از کشور یمن، کلید طلایی شهر یمن توسط احمد الکهلانی شهردار وقت یمن تقدیم او شد.
پرتوریا (آفریقای جنوبی)؛ شهر پروتریا یکی از سه شهر اصلی آفریقای جنوبی به دلیل درختهای خود معروف است. درختی به نام «جاکراندا» که گلهای بسیار زیبایی دارد. در فصل بهار در سرتاسر خیابانهای شهر پروتریا، درختان جاکراندا شکوفه میکنند و خیابانها به رنگ شکوفههای ارغوانی درمیآیند. شهر پروتریا در سال۱۸۵۵میلادی توسط مارتینوس پسر آندریس پرتوریس یکی از دولتمردان جمهوری آفریقای جنوبی ساخته شد. پروتریا در سال۱۹۱۰ به پایتخت اداری آفریقای جنوبی تبدیل شد. از جمله افتخارات این شهر، موزههای زیاد آن است
دوشنبه (تاجیکستان): پایتخت کشور تاجیکستان است. دلیل نامگذاری آن بخاطر برگزاری دوشنبهبازار در این محل بوده است. در سال ۱۹۲۰ پس از انقلاب بولشویکها، فرماندار بخارا به دوشنبه گریخت و پس از آن دوشنبه اقامتگاه ابراهیم بیک، رهبر تاجیک که بر ضد بولشویکها میجنگید شد. پس از پیروزی ارتش سرخ در سال ۱۹۲۹، این شهر به عنوان مرکز جمهوری شوروی سوسیالیستی تاجیکستان، تعیین شد. در این هنگام نام این شهر به استالینآباد تغییر کرد اما در ۱۹۶۱ دوباره به دوشنبه واگردانده شد.
شهردار: محمود عبیدولوف
مینسک (بلاروس): پایتخت کشور بلاروس که احتمالاً نام آن از نام رودخانه منکا گرفته شده است. این شهر مقر ادارات سازمان کشورهای مشترکالمنافع است.
شهردار: میخاییل پاولوف
هاوانا (کوبا)؛ پایتخت کشور کوبا. شهر هاوانا را یکی از فاتحان اسپانیایی به نام دیگو ولازکز دکوئلار در سال ۱۵۱۵ میلادی بنیاد کرد. این شهر که در شمال غربی کوبا در ساحل خلیج مکزیکو واقع شده است و در حدود ۲/۲ میلیون نفر جمعیت دارد .
شهردار: خوان کونتینو آسلان
شهرهای دوست تهران
طی چند سال اخیر روابط و پیوندهای بینالمللی بین شهرهای مختلف افزایش یافته است. و چندین سازمان بینالمللی مانند شهرهای متحد و حکومتهای محلی (United Cities and Local Governments) و انجمن جهانی متروپلیسها و سازمان شهرها و پایتختهای اسلامی (OICC) در ایجاد و تسهیل روابط دوستانه و تعاملات چندین منظوره بین شهرها در سطح دولتی و مردمی فعالیت دارند. از جمله فعالیتهایی که شهرهای دوست در آنها مشارکت دارند میتوان به تبادل دانش و اطلاعات و تجارب، گسترش سرمایهگذاری و صنعت توریسم در شهرها، اجرای پروژههای مشترک در امر توسعه شهری و ارتقای سطح زندگی، و همکاری در زمینه افزایش تفاهم، انسجام و گسترش صلح جهانی، کمک به گسترش تواناییهای فنی و مدیریتی در کلانشهرها اشاره کرد.
تهران با چندین شهر هم روابط دوستانه دارد (شهرهای دوست) که از آن جمله میتوان به استانبول، سئول، پاریس، شانگهای، سنت پترزبورگ، پکن و سیدنی اشاره کرد. همچنین مذاکراتی جهت انعقاد پیمان خواهرخواندگی تهران با شهرهای آتن، دمشق، مکزیکوسیتی و دهلی نو در آینده نزدیک انجام شده است.
