نظام فعلی ولایت فقیه که رهبری آن را آیت ­الله خامنه­ای بر عهده دارد با چنان چالش جدی مواجه است که احتمال بازگشت وضعیت سیاست ایران به شرایط پیش از انتخابات بسیار ضعیف بنظر می­ رسد. بنابراین وضعیت سیاسی ایران در آینده نزدیک چه مسیری را در پیش خواهد گرفت؟ با بررسی جنبش اعتراض ­آمیز ملی و سرکوب خشونت ­بار آن می­ توان سرنخ­ های مهمی به دست آورد.

این بحران پس از انتخابات به روشنی نشان داده که بنیان سیاسی اجتماعی رژیم فعلی بواسطه وجود چهار شکاف، دچار مشکل شده است. نخست شکاف بین «اصلاح­ طلبان و اصول­ گرایان»؛ دوم شکاف بین «شهرها و روستاها»؛ سوم (در مرکز رژیم) شکاف بین «گروه خامنه­ ای و گروه رفسنجانی»؛ و چهارم شکاف مابین «اسلام و جمهوری».

هر شکاف معانی پیچیده­ ای در سطح اجتماعی دارد. اما با اینکه محمود احمدی ­نژاد چهره پوپولیستی از خود نشان داد، اقدامات مختلفی که در پیش گرفت این شکاف­ های داخلی را تشدید کرد و احتمال برخورد و درگیری اجتماعی را افزایش داد.

احمدی ­نژاد طی نخستین دوره ریاست جمهوری خود همواره انتخاب مجددش را حائز اهمیت بسیار و اولویتی مهم می ­دانست. ادامه ریاست جمهوری وی نفوذ سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را، که منبع پایدار و ثابت قدرت سیاسی وی محسوب می ­شود، تثبیت و تقویت می­کرد. سپاه پاسداران که طی هشت سال جنگ تحمیلی ایران و عراق (که در سال ۱۹۸۰ آغاز شد) هدایت این جنگ را به عهده داشت، در بحرانهای دیپلماتیک متعدد متعاقب وفادارانه و با ثبات قدم از حکومت اسلامی حمایت کرد. اکنون که دولت اوباما تمایل و آمادگی خود برای آغاز گفتگو با ایران را نشان داده، ظاهراً سپاه دچار تردید و بلاتکلیفی شده است.

بنظر می­رسد انتخاب باراک اوباما تا حدی روی جو سیاسی ایران تأثیر گذاشته باشد. اگر نوامبر سال گذشته جان مک­کین در انتخابات ریاست جمهوری پیروز شده بود، به احتمال زیاد احمدی ­نژاد بدون هیچ مشکلی مجدداً به عنوان رئیس­جمهور انتخاب می ­شد. این امر تسلط سپاه بر قدرت را تثبیت کرده و راه دستیابی به هدف آنها، یعنی ایجاد یک نخبه ­سالاری نظامی را هموار می­کرد.

و احتمالاً احمدی ­نژاد ترجیح می ­داد علاقه مردم به انتخابات ریاست ­جمهوری را کاهش داده، میزان مشارکت کمتری در انتخابات داشته باشد و پیروزی مطلق و بی ­­چون و چرایی به دست آورد.

اما به چند دلیل این سناریو درست پیش از انتخابات از کنترل خارج شد. نخست آنکه میرحسین موسوی رقیب اصلی احمدی نژاد مبارزه انتخاباتی گسترده و موثری را آغاز کرد که عمدتاً بر اینترنت متکی بود. وانگهی، نزدیک انتخابات خصومت قشر شهرنشین نسبت به احمدی نژاد افزایش یافت. حدوداً یک هفته پیش از رأی­گیری احمدی نژاد در نخستین مناظره تلویزیونی کاندیداهای ریاست جمهوری در ایران شرکت کرد. وی امیدوار بود قسمتی از آرای از دست رفته ­اش را بازیابد اما حضورش در این مناظرات بر شدت مخالفت ­ها افزود. وانگهی، موسوی که در ابتدا کاندیدای ضعیفی در نظر گرفته می­ شد بطور غیرمنتظره ­ای تبدیل به نماد آرمانی جنبش ضد احمدی نژاد شد. و به احتمال زیاد جناح احمدی نژاد آنقدر روحیه خود را از دست داده و تضعیف شده بود که برای پیروزی به نقض قوانین انتخاباتی و حتی تقلب نیاز داشته باشند.

تبعیض و بی­ عدالتی در روند انتخابات و نتایج آن بطرز شبهه ­برانگیزی مشهود گردید. شمار آرای اعلام شده در هر استان شباهت زیادی به نتایج انتخابات پیشین داشت. و میزان آرای کسب شده توسط سومین کاندیدا یعنی مهدی کروبی بطرز غیرقابل باوری کمتر از یک درصد بود. و در آخر شورای نگهبان نتایج انتخابات را بطور شتابزده ­ای تأیید کرد که این امر اعتبار انتخابات را زیر سوال برد.

در حال حاضر ساختار قدرت احمدی نژاد-آیت­الله خامنه­ای نمی­ تواند شرایط سیاسی ایران را به پیش از انتخابات ۱۲ ژوئن (۲۲ خرداد) بازگرداند. بلکه ساختار قدرت طبق یکی از سناریوهای ذیل تغییر خواهد کرد: شکل­گیری یک نخبه­ سالاری نظامی تحت کنترل سپاه پاسداران؛ استعفای احمدی نژاد از ریاست جمهوری؛ یا فاجعه­ ای تمام عیار برای جمهوری­اسلامی.

سناریوی اول تحقق یافتن هدف سپاه پاسداران است که در اوایل سال ۲۰۰۵ آشکار شد. طی چهار سال گذشته دولت احمدی نژاد از درآمد نفتی برای تقویت سازمان سپاه پاسداران تا حد ممکن استفاده کرده است. اما شکافی که از زمان ۱۲ ژوئن در کشور ایجاد شده آنقدر افزایش یافته است که معلوم نیست سپاه بتواند بر وضعیت تسلط یافته و قدرت خود را بازیابد.

حتی اگر دولت ایران سعی کند اعتراضهای مردمی را با استفاده از خشونت سرکوب کرده یا مانع از انعکاس این سرکوب در رسانه­ های بین المللی شود، پنهان کردن رویدادهای سیاسی از دید جامعه بین­ الملل و مردم غیرممکن است. در نتیجه تا زمانی که رژیم فعلی نتواند اعتماد مردم را مجدداً به دست آورد بازگشت به وضعیت عادی بسیار دشوار است.

بنابراین سناریوی دوم محتمل ­تر بنظر می­رسد. اگر رفراندوم قانونی درباره نتایج انتخابات برگزار شود که به استعفای احمدی نژاد منجر گردد، حداقل مشروعیت حکومت حفظ خواهد شد. اگر چنین سناریویی محقق شود، نظام سیاسی ایران به سوی دموکراسی و آزادی سیاسی پیش خواهد رفت.

اما در صورتی که هر دوی این سناریوها محقق نشوند، نتیجه امر آشفتگی سیاسی و آینده­ای غیرقابل پیش ­بینی خواهد بود که نمی­تواند از مداخله نظامی همسایگان ایران، منجمله اسرائیل، جلوگیری کند.

بطور کلی می­ توان این وقایع را دوره «پسااسلامی» جدیدی در ایران، خاورمیانه و جهان اسلام نامید.

سوزوکی هیتوشی

مترجم: مریم آقازاده

Recently I had sharp words for an article by Borzou Daragahi of The Los Angeles Times because it was “so partial, so distorting, so wrong that it verged on sabotage of the demands, aspirations, and ideas of the Green movement”. Daragahi cited a few “analysts” who, more from their personal interests than from knowledge of the opposition, denounced Mir Hossein Mousavi and called on the US Government to recognise the outcome of June’s Presidential election.

Fortunately, in my opinion, Daragahi quickly walked away from that piece, recognising that the 13 Aban protests would be “significant”. However, he has now posted an interview with Karim Sadjadpour, one of the most prominent US-based analysts of Iran, which revives my concerns: “Is Obama administration dissing the ‘green’ opposition movement?”

Sadjadpour claims, in support of the headline, “There are certainly analysts in Washington, including within some branches of the U.S. government, who believe that Iran’s opposition movement is either dead or does not deserve to be taken seriously,” then adding — in an apparent contradiction — “[But] I’ve never found them to be dismissive or unsympathetic towards the green movement”. However, whether Obama’s officials love, loathe, or have no time for the Green Wave, “They feel they can’t put all their eggs in the basket of the opposition.”

My concerns are not over Sadjadpour, whose analysis I appreciate. Instead, it is with the “they” who he is invoking. I do not know their names. I do not know on what basis they are making their judgements. And I certainly do not know their motives for proclaiming the Death of the Opposition.

Sadjadpour throws out clues. Part of Washington’s distance could be benevolent: “The Obama administration worries that if it is seen as too vocally supportive of the opposition…it could end up sabotaging the movement.” On the other hand, it could be the calculation that a nuclear deal with Tehran trumps all other considerations: “The prospect of political reform in Tehran appears to be at best a medium-term process, while the prospect of Iran reaching a nuclear weapons capability is an immediate concern.

The point remains, however: We Just Don’t Know. And my concern remains and now grows with each article — the original Daragahi piece, the snide comments of Jackson Diehl on “Iran’s Unlovable Opposition” in the Washington Post, and the distortions of David Ignatius in the same paper  — that claims to “know” the Iranian opposition. Are the ignorance that poses as knowledge and the insults that pose as analysis not only representative of the authors but of Government officials who stand as unnamed sources behind them?

Is Obama administration dissing the ‘green’ opposition movement?

Borzou Daragahi

As the United States attempts to grapple with Iran over its nuclear program, some worry that it will sacrifice the Islamic Republic’s grass-roots opposition movement.

Karim Sadjadpour is an Iran analyst at the Carnegie Endowment for International Peace in Washington. He’s regularly hobnobbing with Beltway policymakers and advisors as well as those within the kaleidoscope of think tanks issuing reams of recommendations for them.

He says that opinion in Washington is mixed. Though he himself believes that Iran’s opposition movement remains a force to be reckoned with, some disagree.

“There are certainly analysts in Washington, including within some branches of the U.S. government, who believe that Iran’s opposition movement is either dead or does not deserve to be taken seriously,” he said.

But, he said, “in numerous conversations with the key formulators of Iran policy in the Obama administration I’ve never found them to be dismissive or unsympathetic towards the green movement.”

Still, for a whole bunch of reasons, the administration is also hedging its bets.

“They feel they can’t put all their eggs in the basket of the opposition,” he said.

or one thing, they worry that Iran’s drive to master nuclear technology is moving faster than its move toward democracy. “The prospect of political reform in Tehran appears to be at best a medium-term process, while the prospect of Iran reaching a nuclear weapons capability is an immediate concern,” said Sadjadpour, who was last in Iran in 2005.

But there’s another matter, says Sadjadpour. The Obama administration worries that if it is seen as too vocally supportive of the opposition, as has been demanded by some commentators, it could end up sabotaging the movement.

“They’re concerned that enthusiastic U.S. patronage of the opposition movement could prove more hurtful than helpful to their cause,” he said.

The administration’s uncertainty stems in part from mixed messages it’s getting from Iran and supporters of the opposition.

“Some think the U.S. could and should be doing much more, others argue that this is an internal Iranian drama and further American support would be counterproductive,” he said.

Following the beatings, mass imprisonments and televised trials of opposition members, Sadjadpour said he thinks the administration could get away with being more outspoken in criticizing Iran for failure to measure up to globally accepted standards of human rights and justice.

“I have no illusions that raising the issue of human rights will compel the regime to have second thoughts about employing repression and brutality,” he said. “But if we continue engagement while neglecting to talk about human rights, the United States sends the signal to the Iranian people that America is a cynical superpower willing to ‘do a deal’ at their expense.”

While dialog with Iran is important, diplomatic engagement is not an end in itself, but a way to curb Iran’s nuclear program and moderate its foreign policy, he said.

Sadjadpour, for one, said he very much doubts that the current ruling establishment in Tehran seeks an accommodation with the U.S.

“As long as Ahmadinejad remains president and [Supreme Leader Ali] Khamenei remains leader, I am skeptical about Iran’s willingness to make and adhere to meaningful compromises on issues like the nuclear issue and Israeli-Palestinian conflict,” he said.

That doesn’t mean the U.S. should revert back to the “regime change” policies and rhetoric of the Bush administration. In fact, Sadjadpour said he was convinced that that Khamenei and Ahmadinejad would actually welcome a military strike.

“It may be their only hope to silence popular dissent and heal internal political rifts,” he said.

But ruling out war doesn’t mean the U.S. should get all lovey-dovey with Tehran’s current establishment.

“We should certainly refrain from employing policies that dampen the momentum of the green movement, or alter its trajectory,” he said. “This means treading carefully on ‘engagement,’ broadening the conversation beyond just nukes and avoiding military confrontation.”